ลูกดิ้นแค่ไหนถึงเรียกว่าปกติ ? ชวนคุณแม่ตั้งครรภ์มาเช็กพัฒนาการลูกดิ้นในแต่ละไตรมาส พร้อมสอนวิธีนับและวิธีกระตุ้นให้ลูกดิ้นเพื่อความปลอดภัยของทารกในครรภ์
ช่วงเวลาที่ตื่นเต้นที่สุดช่วงหนึ่งของการตั้งครรภ์ก็คือตอนที่เราสัมผัสได้ว่าเจ้าตัวเล็กในท้องเริ่มขยับตัวนั่นเองค่ะ แต่นอกจากความดีใจแล้ว เชื่อว่าคุณแม่หลายคนคงมีความกังวลตามมาว่า แล้วแบบนี้ลูกดิ้นแรงไปไหม ? หรือวันนี้ทำไมเงียบจัง ? คำถามที่พบบ่อยที่สุดคือ ลูกดิ้นแค่ไหนถึงเรียกว่าปกติ กระปุกดอทคอมจึงพาไปไขข้อสงสัยเรื่องทารกในครรภ์ พร้อมวิธีกระตุ้นให้ลูกดิ้นกันค่ะ
ลูกเริ่มดิ้นตอนอายุครรภ์เท่าไหร่
โดยปกติแล้ว ทารก จะเริ่มขยับตัวตั้งแต่อยู่ในท้องได้ประมาณ 7-8 สัปดาห์แล้วค่ะ แต่ขนาดตัวเขายังเล็กมากจนคุณแม่ยังไม่รู้สึก
- คุณแม่ครรภ์แรก : มักจะเริ่มรู้สึกว่าลูกดิ้นในช่วงอายุครรภ์ 18-20 สัปดาห์ เพราะผนังหน้าท้องยังหนาและเรายังไม่คุ้นชินกับความรู้สึกนี้
- คุณแม่ครรภ์หลัง : มักจะรู้ตัวเร็วขึ้น อาจจะเริ่มรู้สึกได้ตั้งแต่ 16 สัปดาห์ เพราะมดลูกเคยขยายตัวมาก่อนและคุณแม่เริ่ม "จับทาง" ถูกแล้วว่าอาการแบบนี้แหละคือลูกดิ้น
ความรู้สึกแรกเริ่มจะเหมือนมีฟองอากาศปุ๋ย ๆ อยู่ในท้อง หรือเหมือนมีปีกผีเสื้อขยับเบา ๆ (Quickening) บางคนอาจจะคิดว่าท้องอืดหรือแก๊สในกระเพาะ แต่พอนานไปความรู้สึกจะชัดเจนขึ้นจนกลายเป็นลูกเตะนั่นเอง
ลูกดิ้นแค่ไหนถึงเรียกว่าปกติ
ความถี่และแรงสั่นสะเทือนจะเปลี่ยนไปตามพัฒนาการของเจ้าตัวเล็ก ดังนี้ค่ะ
ช่วงไตรมาสที่ 2 (สัปดาห์ที่ 13-26)
ในช่วงนี้ลูกยังตัวเล็กและมีที่ว่างในมดลูกเยอะมาก การดิ้นจะยังไม่สม่ำเสมอค่ะ วันนี้อาจจะดิ้นเก่ง อีกสองวันอาจจะเงียบไปบ้าง ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ คุณแม่ยังไม่ต้องกังวลเรื่องการนับยอดรวมในแต่ละวันมากนัก แค่สัมผัสได้ว่าเขายังขยับตัวบ้างก็เพียงพอแล้ว
ช่วงไตรมาสที่ 3 (สัปดาห์ที่ 28 ขึ้นไป)
นี่คือช่วงเวลาสำคัญ เพราะลูกตัวโตขึ้น แรงเยอะขึ้น และที่ว่างเริ่มน้อยลง คุณแม่จะเริ่มสังเกตเห็น "รูปแบบ" การดิ้นที่ชัดเจน เช่น ดิ้นมากหลังทานอาหาร หรือดิ้นเก่งตอนคุณแม่จะนอน
- ความสม่ำเสมอ : ในหนึ่งวันลูกควรดิ้นอย่างน้อย 10 ครั้ง (นับรวมทั้งวัน หรือนับตามวิธี "Count to Ten")
- วิธีนับง่าย ๆ : เลือกช่วงเวลาที่ลูกดิ้นเก่งที่สุด (มักจะเป็นหลังมื้ออาหารเย็น) นั่งพักหรือนอนตะแคงซ้าย แล้วจับเวลาดูว่าลูกดิ้นครบ 10 ครั้งภายในกี่ชั่วโมง ถ้าดิ้นครบ 10 ครั้งภายใน 1-2 ชั่วโมง ถือว่ายอดเยี่ยมและปกติดีค่ะ
วิธีกระตุ้นให้ลูกดิ้น (เมื่อเจ้าตัวเล็กแอบหลับ)
หากถึงเวลานับลูกดิ้นแล้วเขายังเงียบอยู่ ลองใช้วิธีเหล่านี้ดูนะคะ
- หาอะไรหวาน ๆ ทาน : น้ำตาลในเลือดที่สูงขึ้นจะส่งผ่านไปยังทารก ทำให้เขารู้สึกกระปรี้กระเปร่าขึ้นมาค่ะ ลองดื่มน้ำผลไม้เย็น ๆ หรือทานนมอุ่น ๆ สักแก้ว แล้วนอนพักสังเกตอาการดู
- เปลี่ยนท่านอน : บางทีท่าที่เรานั่งหรือนอนอยู่อาจจะทำให้ลูกสบายเกินไปจนหลับปุ๋ย ลองเปลี่ยนมา นอนตะแคงซ้าย ท่านี้จะช่วยให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงมดลูกและลูกน้อยได้ดีที่สุด ซึ่งมักจะกระตุ้นให้เขารู้สึกตัวและเริ่มขยับตัวตอบคุณแม่
- ใช้เสียงช่วยปลุก : ประสาทสัมผัสการได้ยินของลูกเริ่มทำงานตั้งแต่อยู่ในท้องค่ะ ลองเปิดเพลงที่มีจังหวะหน่อย (ไม่ต้องดังมากนะคะ) หรือให้คุณพ่อลองมาคุยใกล้ๆ หน้าท้องดู แรงสั่นสะเทือนของเสียงมักจะทำให้ลูกตื่นขึ้นมาทักทายได้ค่ะ
- สัมผัสหน้าท้องเบา ๆ : ลองใช้มือกดหรือนวดหน้าท้องเบา ๆ คล้ายกับการหยอกล้อกับเขา หรือใช้ไฟฉายส่องผ่านหน้าท้องไปมาสั้น ๆ ลูกมักจะตอบสนองต่อแสงและแรงสัมผัสด้วยการขยับหนีหรือดิ้นตอบกลับมา
- เดินไปมาสักพัก : การเคลื่อนไหวของคุณแม่บางครั้งจะเหมือนการเปลไกวทำให้ลูกหลับ แต่ถ้าเราหยุดเดินกะทันหันหรือเปลี่ยนอิริยาบถจากเดินมาเป็นนั่งพักนิ่ง ๆ ลูกมักจะตื่นขึ้นมาดิ้นในช่วงที่เราหยุดพักนี่แหละค่ะ
อาการแบบไหนถึงเรียกว่าผิดปกติ และควรไปพบแพทย์ทันที
สัญญาณเตือนที่คุณแม่ไม่ควรนิ่งนอนใจ เพราะอาจหมายถึงทารกในครรภ์กำลังอยู่ในภาวะอันตราย ได้แก่
- ลูกดิ้นน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด : จากที่เคยดิ้นเก่ง ๆ กลับเงียบผิดปกติ หรือนับแล้วไม่ครบ 10 ครั้งภายใน 2 ชั่วโมงแม้จะพยายามกระตุ้นแล้ว
- ดิ้นแรงผิดปกติแบบทุรนทุราย : หากลูกดิ้นแรงมากอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อนแล้วจู่ ๆ ก็เงียบหายไปเลย นี่อาจเป็นสัญญาณของภาวะขาดออกซิเจนเฉียบพลัน
- ไม่มีการเคลื่อนไหวเลย : หากคุณแม่ตั้งใจสังเกตเป็นเวลา 1-2 ชั่วโมงแล้วยังไม่รู้สึกถึงความเคลื่อนไหวใด ๆ เลย
- คำแนะนำ : หากรู้สึกกังวลใจเรื่องลูกดิ้นน้อย ไม่ต้องรอให้ถึงวันนัดครั้งต่อไปนะคะ ให้รีบไปโรงพยาบาลเพื่อตรวจเช็คอัตราการเต้นของหัวใจทารกทันที การไปหาหมอแล้วไม่มีอะไรผิดปกติ ดีกว่าการนิ่งนอนใจแล้วเกิดเหตุไม่คาดฝันนะคะ
คำแนะนำเพิ่มเติมสำหรับคุณแม่
- ลูกมีช่วงหลับ : บางทีที่ลูกไม่ดิ้นเพราะเขากำลังหลับอยู่ค่ะ (ทารกในครรภ์หลับได้นานครั้งละ 20-40 นาที และไม่ควรเกิน 90 นาที)
- สังเกตอาหาร : น้ำตาลและคาเฟอีนมีผลต่อการดิ้น หลังทานข้าวเสร็จระดับน้ำตาลในเลือดคุณแม่จะสูงขึ้น ลูกมักจะตื่นตัวและดิ้นเก่งช่วงนี้ค่ะ
- จดบันทึก : การมีสมุดเล็ก ๆ หรือแอปพลิเคชันช่วยนับลูกดิ้น จะช่วยให้คุณแม่เห็นภาพรวมและลดความกังวลได้มากเลยค่ะ
การสังเกตว่า ลูกดิ้นแค่ไหนถึงเรียกว่าปกติ ไม่ได้มีกฎตายตัวที่เป๊ะ ๆ สำหรับเด็กทุกคน เพราะเด็กแต่ละคนมีบุคลิกต่างกันค่ะ สิ่งสำคัญที่สุดคือการที่คณแม่หมั่นสังเกต "ความสม่ำเสมอ" และ "รูปแบบ" การดิ้นของลูกตัวเอง เมื่อเข้าสู่สัปดาห์ที่ 28 เป็นต้นไป การนับลูกดิ้นคือหน้าที่สำคัญที่คุณแม่จะช่วยดูแลความปลอดภัยให้ลูกรักได้ดีที่สุดค่ะ
