หลังคลอดร่างกายคุณแม่จะมีการเปลี่ยนแปลงและอาจมีอาการหนาวสั่นได้
หนาวสั่นหลังคลอด (รักลูก)เรื่อง : เมธาวี เรียบเรียงจากการสัมภาษณ์ นพ.พูนศักดิ์ สุชนวณิช สูตินรีแพทย์ โรงพยาบาลสมิติเวช สุขุมวิท
หลังคลอดเจ้าตัวน้อย 6 สัปดาห์แรก ร่างกายคุณแม่จะมีการเปลี่ยนแปลงและอวัยวะต่าง ๆ ยังไม่กลับเข้าที่ บางคนจึงอาจจะมีอาการหนาวสั่นหลังคลอดได้
หนาวสั่นหลังคลอดเกิดจาก
การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ช่วงใกล้คลอดร่างกายคุณแม่จะตัวบวม เพราะฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนขึ้นสูง ซึ่งฮอร์โมนนี้มีหน้าที่เอาน้ำมาสะสมไว้รอบ ๆ เซลล์ การสะสมน้ำก็เพื่อทดแทนการเสียเลือดขณะคลอด เมื่อร่างกายมีการเสียเลือดน้ำจะแพร่เข้าไปในเซลล์ ช่วยลดภาวะความดันตก
หลังคลอดฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนจะลดลง และกลไกของร่างกายจะกำจัดน้ำออกด้วยส่งผลให้ร่างกายมีภาวะขาดน้ำ และเกิดการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิในร่างกาย เมื่อร่างกายขาดน้ำมาก จะมีไข้และทำให้เกิดอาการหนาวสั่นตามมาได้
Milk fever หรือ คัดตึงเต้านม มีไข้ โดยหลังคลอดหลอดเลือดที่หล่อเลี้ยงเต้านมจะเกิดการขยายตัวเพื่อนำเลือดมาเลี้ยงต่อมน้ำนม เลือดมีการไหลเวียนและนำสารอาหารต่าง ๆ มาสะสมที่เต้านม แต่เมื่อเต้านมไม่มีการระบายน้ำนมออกก็จะเกิดการคัดตึงเต้านม เต้านมอักเสบ ทำให้มีไข้และอาจมีอาการหนาวสั่นได้ โดยอาการจะเกิดขึ้นในช่วง 3-4 วันหลังคลอด แต่ไม่เกิน 24 ชั่วโมง ถ้ามีการระบายน้ำนมได้ดี อาการก็จะหายไปเอง การเหนื่อยล้าจากการคลอด ถ้าคุณแม่มีการเบ่งออกแรงคลอดเยอะ ร่างกายเสียน้ำมาก ทำให้เกิดอาการเหนื่อยล้า ร่างกายทำงานหนัก จะส่งผลให้อุณหภูมิในร่างกายสูงขึ้น และอาจทำให้ร่างกายหนาวสั่นได้ ติดเชื้อหลังคลอด โดยมีอาการหนาวสั่นผิดปกติ มีไข้สูงมากกว่า 24 ชั่วโมง และอาการจะมากขึ้นเรื่อย ๆ ส่วนใหญ่จะมีอาการสัมพันธ์กับปวดแผลผ่าคลอด ปวดช่องคลอด ปวดเต้านม ปวดกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งอาจเกิดจากการติดเชื้อที่บริเวณนั้นนอกจากนี้ ผลวิจัยจากโรงพยาบาล Meir ในอิสราเอล พบว่าปัจจัยหนึ่งที่มีผลทำให้มีไข้ขึ้น หรือมีการสั่นขณะหรือหลังคลอด อาจเกิดจากกรุ๊ปเลือดของแม่ไม่เหมือนกับลูก ซึ่งพบอัตราการหนาวสั่นได้ประมาณร้อยละ 48 ในขณะที่แม่มีกรุ๊ปเลือดเหมือนกับลูก พบว่ามีการหนาวสั่นประมาณร้อยละ 20 ซึ่งอาจเกิดจากช่วงตั้งครรภ์เลือดของลูกมาปนอยู่กับเลือดของแม่ พอคลอดร่างกายจึงอาจเกิดการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลให้ร่างกายมีไข้และเกิดอาการหนาวสั่นได้
4 วิธี ลดหนาวสั่นหลังคลอด
1. รักษาร่างกายให้อบอุ่นเสมอ โดยไม่นอนในห้องที่มีอุณหภูมิเย็นเกินไป ใส่เสื้อผ้าหนา ๆ นอนห่มผ้า 2. เช็ดตัวหรืออาบน้ำด้วยน้ำอุ่น การใช้น้ำอุ่นจะช่วยให้หลอดเลือดขยายตัวและระบายความร้อนในร่างกายในร่างกายได้ดี 3. ดื่มน้ำเยอะ ๆ เพื่อให้เลือดไหลเวียนดี และช่วยระบายความร้อนในร่างกายได้ดี 4. หากมีอาการติดเชื้อ ให้ลองสังเกตอาการและหาสาเหตุว่าติดเชื้อเพราะอะไร เช่น ปวดเต้านม ปัสสาวะแสบขัด หรือปวดแผลผ่าคลอด แล้วรีบไปพบแพทย์ เพื่อรักษาตามอาการและหาสาเหตุของการติดเชื้อนั้นต่อไปทราบอย่างนี้แล้วต้องรู้จักเตรียมพร้อมร่างกายก่อนคลอด และดูแลตัวเองอย่างต่อเนื่องหลังคลอด เพื่อช่วยลดการหนาวสั่นค่ะ
ขอขอบคุณข้อมูลจาก
ปีที่ 32 ฉบับที่ 382 พฤศจิกายน 2557
